تیوپنتال یک بیهوشکنندهٔ تزریقی از خانوادهٔ باربیتوراتهاست که برای القای سریع بیهوشی عمومی، تکمیل بیهوشی متعادل، کنترل برخی تشنجها و کاهش فشار داخلجمجمه در محیطهای درمانی مانیتوردار بهکار میرود. اثر ضددرد ندارد؛ بنابراین در اعمال جراحی همراه با داروهای مسکن استفاده میشود.
کاربردهای اصلی در پزشکی
- القای بیهوشی عمومی و کمک به نگهداشت بیهوشی در اعمال جراحی
- جزء هیپنوتیک در بیهوشی متعادل همراه با اوپیوئیدها و شلکنندهها
- کمک به کنترل تشنجها (مثلاً پس از سمیت بیحسکنندههای موضعی) در شرایط انتخابشده
- کاهش افزایش فشار داخلجمجمه در بیماران نورولوژیک د ر صورت تهویهٔ کنترلشده
عوارض جانبی
شدت عوارض در شروع درمان، هنگام افزایش دوز، در سالمندان و بیماران قلبی تنفسی بیشتر است.
| دسته | عارضه | نکتهٔ عملی |
|---|---|---|
| شایع | افت فشار خون، کاهش برونده قلبی | پایش علائم حیاتی؛ مایعات و درمان حمایتی در صورت نیاز |
| شایع | تضعیف تنفس تا آپنه | آمادهبودن برای حمایت راههوایی و تهویه |
| شایع | تهوع/استفراغ، خوابآلودگی طولانیتر در برخی بیماران | ترخیص تنها پس از برگشت ایمن |
| هنگام القا | لارنژواسپاسم، سرفه/عطسه، برونکواسپاسم | القای آرام، آمادهسازی راههوایی و داروهای کمکی |
| تزریق | نکروز بافتی در خارجوریدی، اسپاسم شدید و آسیفکسی در تزریق داخلسرخرگی | اطمینان از مسیر وریدی؛ اقدام فوری در صورت درد یا تغییر رنگ اندام |
| کمتر شایع | واکنشهای حساسیتی تا آنافیلاکسی | قطع دارو و درمان اورژانسی |
| نادر ولی مهم | اختلالات الکترولیتی در انفوزیون طولانی، هیپوترمی، دلیریوم در سالمندان | پایش آزمایشگاهی و بالینی نزدیک |
موارد منع مصرف تیوپنتال
- پورفیریای حاد (مطلق برای همهٔ باربیتوراتها)
- انسداد تنفسی، آسم حاد، شوک شدید، دیستروفی میوتونیک
- حساسیت به باربیتوراتها
- احتیاط جدی در بیماریهای قلبی و تنفسی شدید، هیپوولمی، نارسایی کبد کلیه، سالمندان و بیماران از پیش آرامبخشگرفته
تداخلات دارویی و غذایی
تیوپنتال با اغلب داروهای آرامبخش و بیهوشکننده جمعاثر دارد و میتواند خوابآلودگی عمیق، افت فشار و تضعیف تنفس را افزایش دهد. همزمانی با برخی داروهای قلبی–عروقی افت فشار را تشدید میکند. برخی داروها مدت اثر تیوپنتال را طولانی میکنند. مصرف الکل در حوالی دریافت دارو خطر عوارض را بالا میبرد.
- بنزودیازپینها، اوپیوئیدها، گازهای استنشاقی و سایر مضعّفهای CNS: نیاز به دوز کمتر و مانیتورینگ نزدیک
- داروهای ضدفشارخون، بتابلوکرها، بلاکرهای کانال کلسیم و آلفابلاکرها: احتمال افت فشار بیشتر؛ آمادهسازی برای درمان حمایتی
- میدازولام و داروهای سدیشن کمکی: تقویت اثر هیپنوتیک؛ تیتر دوز با احتیاط
- پروبنسید، والپروات و برخی داروهای ضددرد/ضدتهوع: طولانیتر شدن اثر؛ کاهش دوز و پایش
- علف چای و والریان: ممکن است اثرات سدیشن تغییر کند؛ ارزیابی مصرف فرآوردههای گیاهی
- نکتهٔ فنی: محلولهای اسیدی یا داروهای با pH اسیدی در یک سرنگ/لاین با تیوپنتال مخلوط نشوند (خطر رسوب)
مقایسه انواع داروهای آرام بخش
| دارو | کلاس/مکانیسم | کاربردهای رایج | شروع اثر (IV) | مدت اثر (تکدوز) | متابولیسم/دفع | نکات مهم/عوارض شاخص |
|---|---|---|---|---|---|---|
| هیدرومورفون (Hydromorphone) | اپیوئید μ-آگونیست | ضددرد قوی حین/پس از عمل | ~۵ دقیقه | ۲–۴ ساعت | کبدی → گلوکورونیداسیون (H3G) | دپرسیون تنفسی؛ تجمع متابولیت در نارسایی کلیه |
| رِمیفنتانیل (Remifentanil) | اپیوئید μ-آگونیست | انفوزیون حین بیهوشی برای محرکهای کوتاهمدت | ~۱ دقیقه | ۳–۱۰ دقیقه | هیدرولیز توسط استرازهای بافتی/پلاسما (مستقل از کبد/کلیه) | درد برگشتی/هایپرآلژزی؛ سفتی قفسهسینه |
| آلفنتانیل (Alfentanil) | اپیوئید μ-آگونیست | بولوس/انفوزیون برای درد کوتاهمدت شدید | ۱–۲ دقیقه | ۱۰–۱۵ دقیقه | کبدی (CYP3A4) | تداخل با مهارکنندههای 3A4؛ سفتی قفسهسینه |
| سوفنتانیل (Sufentanil) | اپیوئید μ-آگونیست (بسیار قوی) | بیهوشی عمومی/قلبی، آنالژزی شدید | ۱–۳ دقیقه | ۲۰–۴۵ دقیقه | کبدی | دپرسیون تنفسی عمیق؛ پُرقدرت |
| میدازولام (Midazolam) | بنزودیازپین (مدولاتور GABA-A) | پیشدارو، سدیشن، آنسِزی، ضدتشنج | ۲–۳ دقیقه | ۳۰–۶۰ دقیقه | کبدی (CYP3A4) → متابولیت فعال | دپرسیون تنفسی با اپیوئید/پروپوفول؛ تجمع در سالمندان/چاقی |
| دیازپام (Diazepam) | بنزودیازپین | ضدتشنج، شلکننده عضلات، سدیشن | ۱–۳ دقیقه | طولانی (ساعتها تا روزها) | کبدی (CYP2C19/3A4) → متابولیتهای فعال | درد/ترومبوفلبیت تزریقی (حلال پروپیلنگلیکول)؛ تجمع |
| لورازپام (Lorazepam) | بنزودیازپین | آنسِزی قوی، ضدتشنج، پیشدارو | ۳–۵ دقیقه (اوج ۱۰–۲۰) | ۶–۸ ساعت | کونژوگه (گلوکورونیداسیون)، بدون متابولیت فعال | مناسبتر در اختلال کبدی؛ دپرسیون تنفسی |
| پروپوفول (Propofol) | خوابآور GABAergic | القـا/نگهداری بیهوشی، سدیشن؛ ضدتهوع | ۳۰–۴۵ ثانیه | ۵–۱۰ دقیقه | کبدی + خارجکبدی، کلیرنس بالا | افت فشار، دپرسیون تنفسی، درد تزریق؛ سندرم انفوزیون (نادر) |
| تیئوپنتال (Thiopental) | باربیتورات | القای بیهوشی، ضدتشنج | ~۳۰–۴۰ ثانیه | ۵–۱۰ دقیقه (بازتوزیع) | کبدی؛ تجمع در چربی | افت فشار/تنفس؛ منع در پورفیری حاد |
خرید عمده از دوامدفارما
در وبسایت دوامدفارما این امکان را دارید که محصولات موردنظر خود را با شرایط ویژه و قیمت مناسب بهصورت عمده سفارش دهید. برای استعلام قیمت عمده و ثبت سفارش کافیست با ما در ارتباط باشید. توجه داشته باشید که تعداد سفارش بر قیمت نهایی اثرگذار است و هرچه حجم خرید بالاتر باشد، شرایط خرید برای شما مقرونبهصرفهتر خواهد بود.
بررسی علمی تیوپنتال
Thiopental یک تیوباربیتوراتِ فوقلیپوفیل و تعدیلکنندهٔ آلوستریک مثبت گیرندهٔ GABA_A است که با افزایش گشودگی کانال کلرید مهار نورونی را تقویت میکند. پس از تزریق وریدی با توزیع بسیار سریع به مغز، بیهوشی در حدود ۳۰ تا ۴۰ ثانیه ایجاد میشود و سپس با بازتوزیع به بافتهای کمخونرسانیشده، اثر هیپنوتیک یک دوز کوچک ظرف چند دقیقه کاهش مییابد؛ تکرار دوز یا انفوزیون میتواند این مدت را طولانی کند. از نظر فارماکوکینتیک، نیمهعمر حذف پس از یک دوز ۳ تا ۸ ساعت است و متابولیسم عمدتاً کبدی بوده و متابولیتها غیرفعالاند. تیوپنتال بیدردی ایجاد نمیکند و باید همراه مسکنها استفاده شود. (Drugs.com)
راهنماهای دارویی و برگههای اطلاعات رسمی بر منع مطلق در پورفیریای حاد، خطر تضعیف تنفسی و افت فشار خون بهویژه در بیماران قلبی/هیپوولمیک، و عوارض جدی تزریق تأکید دارند؛ خارجوریدی میتواند نکروز بافتی بدهد و تزریق داخلسرخرگی موجب اسپاسم شدید و خطر ایسکمی اندام میشود که مدیریت مرحلهبهمرحلهٔ آن (رقیقسازی، وازودیلاتور داخلسرخرگی، بلوک سمپاتیک و ضدانعقاد) توصیف شده است. همچنین تداخل با داروهای آرامبخش دیگر و تشدید افت فشار با بسیاری از داروهای قلبی–عروقی ثبت شده است. (mhraproducts4853.blob.core.windows.net)
سوالات متداول
اثر تیوپنتال چقدر سریع شروع میشود و چه مدت ماندگار است؟
بیهوشی معمولاً ظرف حدود نیم دقیقه آغاز میشود. اثر یک دوز کوچک چند دقیقه حس میشود و با دوزهای تکراری یا انفوزیون طولانیتر میگردد.
آیا مصرف طولانیمدت باعث اعتیاد میشود؟
باربیتوراتها پتانسیل وابستگی دارند، اما تیوپنتال عمدتاً در محیط بیمارستانی و کوتاهمدت بهکار میرود. تصمیم دربارهٔ تداوم یا قطع باید تحت نظر پزشک و بهصورت تدریجی باشد.
آیا سالمندان یا افراد با بیماری خاص میتوانند مصرف کنند؟
بله، ولی با دوز آغازین کمتر و پایش نزدیک؛ در بیماریهای قلبی/تنفسی، هیپوولمی و نارسایی کبد/کلیه، خطر عوارض بیشتر است.
تیوپنتال نسبت به سایر داروهای بیهوشی چه مزایا و معایبی دارد؟
مزایا شامل آغاز سریع و کاهش فشار داخلجمجمه است. معایب شامل افت فشار و تضعیف تنفس و نبود اثر ضددرد است؛ در بسیاری از سناریوها پروپوفول یا اتومیدیت ترجیح داده میشوند مگر در اندیکاسیونهای خاص.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.